Hoe kan het kniegewricht beschadigd raken?

Betekenis van het gewrichtskraakbeen

Voorwaarde voor een soepele en pijnloze beweging in het kniegewricht is een intacte gewrichtskraakbeenlaag op dijbeenknokkel en scheenbeenkop.

Verschillende factoren kunnen leiden tot slijtage of beschadiging van het beschermende laagje kraakbeen, ook wel knieartrose genoemd (gonartrose).

Vraag: Hoe wordt knieartrose veroorzaakt?: Daarvoor komen verschillende oorzaken in aanmerking:
Slijtage aan het gewrichtskraakbeen door onbekende oorzaak (idiopathische artrose);
Gewrichtsontsteking (chronische artritis, reuma);
Aangeboren of verkregen verkeerde stand van het kniegewricht (X- of O-been);
Onjuiste of overbelasting van het kniegewricht door werk of sport;
Ongevallen waarbij de knie betrokken is.
Overgewicht wordt beschouwd als ongunstige factor bij het ontstaan en de ontwikkeling van een knieartrose!

Verloop van de knieartrose

In een gezond kniegewricht vormt het gewrichtskraakbeen een glad oppervlak, daarnaast beschermen de menisci de gewrichtsoppervlakken tegen wrijving.

Bij een knieartrose treedt vaak eerst een beschadiging van de kraakbenige menisci op, die de gewrichtsoppervlakken vervolgens niet meer genoeg kunnen beschermen tegen de druk van het lichaamsgewicht. In het verdere verloop raken vervolgens ook de gewrichtsoppervlakken van dijbeenknokkel en scheenbeenkop beschadigd: het beschermende kraakbeenlaagje wordt ruw op de plaatsen met de grootste belasting en slijt uiteindelijk helemaal af.

Pijn en beperking van de bewegingsvrijheid

Wanneer gewrichtsoppervlakken zonder beschermende kraakbeenlaag over elkaar heen schuren, dan voelt de patiënt pijn, eerst alleen bij belasting, in het verdere verloop steeds meer ook in rust, vooral ’s nachts. De pijn treedt met name op ter hoogte van de betreffende knie, maar kan ook uitstralen naar het bovenbeen of tot in het zitvlak.

Het kniegewricht kan steeds minder goed worden bewogen – tot het uiteindelijk helemaal stijf wordt. Gevolg is dat mensen een houding aannemen om het gewricht te ontzien, wat weer leidt tot verkrampte spieren en pijn in andere delen van het lichaam, zoals heup of rug.

Omdat het kniegewricht zo’n essentiële functie vervult, ondervinden patiënten steeds meer beperkingen in het dagelijks leven en in hun kwaliteit van leven. Alleen al het opstaan uit bed of van een stoel, traplopen of het in en uit een auto stappen kunnen tot een belasting worden.

Vraag: Wat is een "geactiveerde" artrose?: In het kader van een artrose kan aanvalsgewijs of afhankelijk van belastingen een zogenaamde activering optreden: de toestand van voortdurende irritatie van het gewricht leidt dan tot een ontsteking van het gewrichtskapsel, een zwelling van het omliggend weefsel en tot een vochtophoping in het gewricht (uitstorting).

Mogelijkheden tot verzachting

Afhankelijk van de aard van de klachten probeert de behandelend arts de pijn in eerste instantie met conservatieve methoden te verzachten. Daartoe behoren pijnstillende en ontstekingsremmende medicamenten, fysiotherapie, baden en kompressen. Daardoor kan de pijn worden verminderd en de beweeglijkheid in het gewricht worden verbeterd. Ook een knieartroscopie met spoeling van de gewrichtsholte kan tijdelijk verzachting bieden.

Er bestaat echter momenteel nog geen zekere methode om in het gewricht weer een intacte kraakbeenlaag tot stand te brengen en de artrose te genezen. Wanneer daarom alle maatregelen niet meer tot een verzachting van de pijn leiden, dan kunnen patiënten worden geholpen door het aangetaste gewricht te vervangen door een zogenaamde knie-endoprothese.